| کفشگر کانا و مردي لوش بود |
|
زن چو اين بشنيده شد خاموش بود |
| معصفر گون، پوشش او خود سفيد |
|
سرخي خفچه نگر از سرخ بيد |
| بانگ وژخ مردمان، خشم آوريد |
|
چون کشف انبوه غوغايي بديد |
| از فرنج منش خشم آمد مگر |
|
سر فرو بردم ميان آبخور |
| مي گسار اندر تکوک شاهوار |
|
خور به شادي روزگار نوبهار |
| صد قطار سار اندر زير بار |
|
داشتي آن تاجر دولت شعار |
| پيش او دوستان همي زد بي کيار |
|
مرد مزدور اندر آغازيد کار |
| هم چنان چون بر زمين دشوارتر |
|
آشکوخد بر زمين هموارتر |
| وز تو دارم نيز گندم در کنور |
|
از تو دارم هر چه در خانه خنور |
| چشم زي او برده، مانده خير خير |
|
گرسنه روباه شد تا آن تبير |
| چون زماني بگذرد، گردد گميز |
|
آتشي بنشاند از تن تفت و تيز |
| دشت برگيرد بدان آواي تيز |
|
وز چکاوک نوف بيني رستخيز |
| يا چو زرين گوشوار از خوب گوش |
|
چون گل سرخ از ميان پيلگوش |
| و آمد آن خرگوش را الفغده پيش |
|
شير خشم آورد و جست از جاي خويش |
| جايگاه هر دو اندر يک مغاک |
|
ابله و فرزانه را فرجام خاک |
| از برون سو باد سرد و بيمناک |
|
موي سر جغبوت و جامه ريمناک |
| شد هباک او به کردار مغاک |
|
زد کلوخي بر هباک آن فزاک |
| پير گشتي ريخت مويت از هباک |
|
از دهان تو همي آيد غشاک |
| خواست کورا برکند از ديده کيک |
|
خشم آمدش و همان گه گفت: ويک |
| بس سبکباري، نه بد داني، نه نيک |
|
ماده گفتا: هيچ شرمت نيست، ويک |
| خشک گشت، کش نجنبد هيچ رگ |
|
دم سگ بيني ابا بتفوز سگ |
| ديدنش بيگار گرداند مجرگ |
|
چون فراز آيد بدو آغاز مرگ |
| روي زشت و چشمها همچون دو غول |
|
ايستاده ديدم آن جا دزد و غول |
| همچو آهن گشت و نداد ايچ خم |
|
چون که زن را ديد فغ، کرد اشتلم |
| شادمانه زن نشست و شادکام |
|
تا به خانه برد زن را با دلام |
| دارويي فرمود زامهران به نام |
|
نزد آن شاه زمين کردش پيام |
| بس که بر ناگفته شادان بودهام |
|
بس که برگفته پشيمان بودهام |
| شير تا تيمار دارد خويشتن |
|
کرد بايد مر مرا و او را رون |
| روي يکسو، کاغه کرده خويشتن |
|
پس شتابان آمد اينک پيرزن |
| زش به بيداري ميان مردمان |
|
زش ازو پاسخ دهم اندر نهان |
| خود شکوخيده بماند هم چنان |
|
چون بگردد پاي او از پايدان |
| خورد ايشان گوشت روي مردمان |
|
مار و غنده کربشه با کژدمان |
| پرنيان سبز او زنگارگون |
|
تاک رز بيني شده دينارگون |
| زان که من اميدوارم نيز يون |
|
از همالان وز برادر من فزون |
| بفگن او را گرم و درويشي گزين |
|
گر درم داري، گزند آرد بدين |
| غاو شنگي به کف آوردش، گزين |
|
مرد را نهمار خشم آمد ازين |
| ماده ور بر کار خويش ار دارد او |
|
ار همه خوبي و نيکي دارد او |
| شور شور اندر فگند و کاو کاو |
|
تنگ شد عالم برو از بهر گاو |
| خود بيا هنجم ستيم از ريش تو |
|
گفت: فردا بينيام در پيش تو |
| بر يکي بر چند بفزايد فره |
|
کاش آن گويد که باشد بيش نه |
| تا تواني رو هوا زي گنج نه |
|
هيچ گنجي نيست از فرهنگ به |
| جامهشان غفه، سموريشان کلاه |
|
روي هر يک چون دو هفته گرد ماه |
| هفت تابنده دوان در دو و داه |
|
اخترانند آسمانشان جايگاه |
| نيک درماني زنان را ساخته |
|
سوس پرورده به مي بگداخته |
| خاک گشته، باد خاکش بيخته |
|
پر بکنده، چنگ و چنگل ريخته |
| جنگ او را خويشتن پيراسته |
|
نزد تو آماده بدو آراسته |
| نقطهي سرمه به يک يک برزده |
|
سنجد چيلان بدو نيمه شده |
| همچو رش مانده تهي از کشکله |
|
هست از مغز سرت، اي منگله |
| نزد او دارم هميشه اندمه |
|
بهترين ياران و نزديکان همه |
| ني شبان را ميش زنده، ني رمه |
|
پس بيو باريد ايشان را همه |
| زان که کرده بودشان اندازهاي |
|
جاي کرد از بهر بودن کازهاي |
| پيش آن فرتوت پير ژاژخاي |
|
گفت: اي من، مرد خام کل دراي |
| خايگان غر، هر يکي همچون دراي |
|
بيني و گنده دهان داري و ناي |
| خايه غر داري تو، چون اشتر دراي |
|
پيسي و ناسور کون و گربه پاي |
| لغز لغزان چون درو بنهند پاي |
|
آبکندي دور و بس تاريک جاي |
| آدمي رويي و در باطن بدي |
|
زشت و نافرهخته و نابخردي |
| هر زماني دست بر دستي زني |
|
من سخن گويم، تو کانايي کني |
| تنبل و کنبوره در دستان اوي |
|
دستگاه او نداند کز چه روي؟ |
| زير او سمچيست، بيرون شد بدوي |
|
شو، بدان گنج اندرون خمي بجوي |
| شير دوشي زو به روزي دو سبوي |
|
چون يکي جبغبوت پستانبند اوي |
| زعفران و نرگس و بيد و بهي |
|
خم و خنبه پر ز انده، دل تهي |
| نيز ناموزد ز هيچ آموزگار |
|
هرکه نامخت ازگذشت روزگار |
| سوي خاور ميخرامد شاد و خوش |
|
از خراسان به روز طاوس وش |
| روي گيتي سبز گردد يکسره |
|
کفتاب آيد به بخشش زي بره |
| از خراسان سوي خاور ميشتافت |
|
مهر ديدم بامدادان چون بتافت |
| چو به خاور شد ز ما ناديد گشت |
|
نيم روزان بر سر ما برگذشت |
| هم به سان گرد بردارد ز روي |
|
هم چنان سرمه که دخت خوب روي |
| بافدم روزي به پايان آردش |
|
گرچه هر روز اندکي برداردش |
| کرمکي شب تاب ناگاهي بتافت |
|
شب زمستان بود، کپي سرد يافت |
| پشتهي آتش بدو برداشتند |
|
کپيان آتش همي پنداشتند |
| وندر آن دستار آن زن بست خاک |
|
آن گرنج و آن شکر برداشت پاک |
| گفت: دزدانند و آمد پاي پش |
|
باز کرد از خواب زن را نرم و خوش |
| پس فلرزنگش به دست اندر نهاد |
|
آن زن از دکان فرود آمد چو باد |
| کرد زن را بانگ و گفتش: اي پليد |
|
شوي بگشاد آن فلرزش، خاک ديد |
| با نهيب و سهم اين آواي کيست؟ |
|
دمنه را گفتا که تا: اين بانگ چيست؟ |
| کار تو نه هست و سهمي بيشتر |
|
دمنه گفت او را: جزين آوا دگر |
| بند ورغ سست بوده بفگند |
|
آب هر چه بيشتر نيرو کند |
| رنجکي باشدت و آواز گزند |
|
دل گسسته داري از بانگ بلند |
| گوهري و پر هنر آزاده بود |
|
گفت: هنگامي يکي شهزاده بود |
| بود فربي و کلان و خوب گوشت |
|
شد به گرما به درون يک روز غوشت |
| رفتن اندر واديي يکسان نهاد |
|
کشتيي بر آب و کشتيبانش باد |
| نه ز کشتي بيم و نه ز آويختن |
|
نه خله بايد، نه باد انگيختن |
| وايچ ناسايد به گرما از خروش |
|
بانگ زله کرد خواهد کر گوش |
| بانگ دونانک سه چند آواي هست |
|
برزند آواز دونانک به دست |
| تو بدانگاه از درخت اندر بگوي: |
|
وز درخت اندر، گواهي خواهد اوي |
| آن ستد ز يدر که ناهشيار بود |
|
کان تبنگوي اندرو دينار بود |
| چون بماند داستان من برين: |
|
هم چنان کبتي، که دارد انگبين |
| خوشش آمد سوي نيلوفر شتافت |
|
کبت ناگه بوي نيلوفر بيافت |
| چون گه رفتن فراز آمد بجست |
|
وز بر خوشبوي نيلوفر نشست |
| او به زير آب ماند از ناگهان |
|
تا چو شد در آب نيلوفر نهان |
| برتر از ديدار روي دوستان |
|
هيچ شادي نيست اندر اين جهان |
| از فراق دوستان پر هنر |
|
هيچ تلخي نيست بر دل تلخ تر |
| کس نبود از راز دانش بينياز |
|
تا جهان بود از سر مردم فراز |
| راز دانش را به هر گونه زبان |
|
مردمان بخرد اندر هر زمان |
| تا به سنگ اندر همي بنگاشتند |
|
گرد کردند و گرامي داشتند |
| وز همه بد بر تن تو جوشنست |
|
دانش اندر دل چراغ روشنست |
| خيز خاشاکت ازو بيرون فگن |
|
گفت با خرگوش خانه خان من |
| گوش خاران را نياز آيد بدوي |
|
چون يکي خاشاک افگنده به کوي |
| وز روان پاک بدخواه منست |
|
آن که را دانم که: اويم دشمنست |
| هم سخن به آهستگي گويمش من |
|
هم به هر گه دوستي جويمش من |
| وز پس هر غم طرب افزايدا |
|
کار چون بسته شود بگشايدا |
| چون ازو سودست مر شادي ترا |
|
بار کژ مردم به کنگرش اندرا |
| بيش کرده جان رنج آهنج را |
|
آفريده مردمان مر رنج را |
| گنده پير از خانه بيرون شد بترب |
|
اندر آمد مرد با زن چرب چرب |
| تختها بنهاد و بر گسترد بوب |
|
شاه ديگر روز باغ آراست خوب |
| هم چنان چون تو جبه جويد نشيب |
|
خود ترا جويد همه خوبي و زيب |
| هر گهي بانگي بجستي تند و سخت |
|
پس تبيري ديد نزديک درخت |
| مي خرامد چون کسي کومست گشت |
|
باکروز و خرمي آهو به دشت |
| رنگ او چون رنگ پاتيله شدست |
|
خايگان تو چو کابيله شدست |
| بيل هشت و داس گاله برگرفت |
|
چون درآمد آن کديور، مرد زفت |
| دربجنبانيد با بانگ و تلاج |
|
آمد اين شبديز با مرد خراج |
| ريش پيران زرد از بس دود نخج |
|
دست و کف و پاي پيران پر کلخج |
| ور دمي مينو فراز آوردت و گنج |
|
گر خوري از خوردن افزايدت رنج |
| رفت بايد، اي پسر، ممغز تو هيچ |
|
گفت: خيز اکنون و سازه ره بسيچ |
| پاسخ گرزه به دانش باز داد |
|
آهو از دام اندرون آواز داد |
| خانه و بچه بدان تيتو سپرد |
|
پادشا سيمرغ دريا را ببرد |
| باز پرد در هوا، کودک برد |
|
اندر آن شهري که موش آهن خورد |
| زن نهان مر مرد را بيدار کرد |
|
از فراواني، که خشکا مار کرد |
| تا مرو را زان بدان بيدار کرد |
|
آنگهي گنجور مشک آمار کرد |
| کار ماليده بدو در واخ شد |
|
چونکه ماليده بدو گستاخ شد |
| تن درستي آمد و در واخ شد |
|
چون که نالنده بدو گستاخ شد |
| خويشتن را زان ميان بيرون فگند |
|
کرد روبه يوزواري يک ز غند |
| چون همي مهمان در من خواست کند |
|
مرد ديني رفت و آوردش کنند |
| نه ستونش از برون، نه زير بند |
|
گنبدي نهمار بر برده، بلند |
| روز دن چون شست ساله سودمند |
|
روز جستن تازياني چون نوند |
| بيش باشد تا تو باشي سودمند |
|
روز جستن تازياني چون نوند |
| من ندانستم چه تنبل ساختند؟ |
|
گر بزان شهر با من تاختند |
| از پي خوردن گوارشتم نبود |
|
نان آن مدخل ز بس زشتم نمود |
| کين فراکن موش را پروار بود |
|
گفت ديني را که: اين دينار بود |
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}